Pomoc gminy dla lokalnej społeczności w sytuacji kryzysowej
Kategoria: Prawo administracyjne
Tematyka: pomoc gminy, lokalna społeczność, sytuacja kryzysowa, zarządzanie kryzysowe, KoronawirusU, art. 21b ZarządKryzysU
Przepis art. 21b ZarządKryzysU wprowadza możliwość udzielania pomocy przez gminy dla lokalnej społeczności w sytuacji kryzysowej. Władze lokalne mają obowiązek określenia form pomocy oraz informowania mieszkańców o możliwości ich uwzględnienia. Pomoc może być udzielana nawet przed wystąpieniem kryzysu, a jej specyfikacja pozostaje w gestii organów wykonawczych gminy.
Przepisem art. 24 pkt 2 KoronawirusU wprowadzono od 8.3.2020 r. przepis art. 21b ZarządKryzysU, który daje gminom możliwości prawne udzielania pomocy dla lokalnej społeczności. Zgodnie z przepisem art. 21b ZarządKryzysU: „1. Na potrzeby zapewnienia ochrony lokalnej społeczności w sytuacji kryzysowej lub możliwości wystąpienia sytuacji kryzysowej wójt, burmistrz, prezydent miasta określa szczególne formy udzielania pomocy dla lokalnej społeczności. 2. Wójt, burmistrz, prezydent miasta sporządza wykaz szczególnych form udzielania pomocy dla lokalnej społeczności oraz informuje, w sposób zwyczajowo przyjęty, mieszkańców o możliwości ich uwzględnienia w tym wykazie. 3. Uwzględnienie w wykazie, o którym mowa w ust. 2, następuje na wniosek osoby wymagającej wsparcia lub jej opiekuna prawnego.” Przepis stanowi o kolejnym instrumencie w ramach zarządzania kryzysowego. Pojęcie „sytuacji kryzysowej” jest zdefiniowane w samej ustawie ZarządKryzysU. Przez taką sytuację należy rozumieć sytuację wpływającą negatywnie na poziom bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach lub środowiska, wywołującą znaczne ograniczenia w działaniu właściwych organów administracji publicznej ze względu na nieadekwatność posiadanych sił i środków. Pomoc, o której mowa w analizowanym przepisie może być udzielana już przed wystąpieniem sytuacji kryzysowej. Przepis stanowi także o tym, że organ wykonawczy gminy „określa szczególne formy udzielania pomocy” – a więc wskazuje na obowiązek każdej gminy w określeniu form takiej pomocy jako części działań związanych z zarządzaniem kryzysowym. Bardzo ogóle sformułowanie „szczególne formy udzielania pomocy” nie pozwala na doprecyzowanie o jakie formy pomocy chodzi. Czy może to być każda oczekiwania pomoc (np. pieniężna, materialna, ulgi i zwolnienia, odstępowanie od dochodzenia wierzytelności, świadczenie określonych usług) bez narażania się przez organ wykonawczy na zarzut naruszenia zasad gospodarowania mieniem gminnym, środkami publicznymi i w szczególności bez narażania się na zarzut naruszenia dyscypliny finansów publicznych? Gdy chodzi o obecną sytuacją epidemii koronawirusa, to jako uzasadnioną pomoc na podstawie ww. przepisu należałoby uznać np. pomoc osobom starszym w zapewnieniu dostępu do leków czy zakupów żywnością albo podobną pomoc osobom odbywającym kwarantannę. Formy pomocy są wskazywane w wykazie (ust. 2), razem z podmiotami (mieszkańcami gminy) uprawnionymi do otrzymania tej pomocy. Skorzystanie z pomocy następuje na wniosek. Decyzja o przyznaniu pomocy następuje poprzez umieszczenie danego podmiotu w wykazie. Wydaje się, że należy przyjąć, że wykaz w części dotyczącej mieszkańców jest wykazem imiennym, zaś wykaz nie jest publiczny – w tej części. W obrębie jednego artykułu ustawodawca posługuje się pojęciem „mieszkańca” i „lokalnej społeczności.” Uprawnionym do uzyskania omawianej pomocy jest osoba fizyczna, będąca mieszkańcem danej gminy. Praktyka pokaże jak pomoc, o której mowa w przepisie art. 21b ZarządKryzysU będzie funkcjonować w czasie stanu epidemii koronawirusa i w związku z tą sytuacją.
Przepis art. 21b stanowi istotny element zarządzania kryzysowego, pozwalając gminom na skuteczną reakcję na sytuacje kryzysowe. W kontekście epidemii koronawirusa pomoc może obejmować wsparcie dla osób starszych, osób w kwarantannie oraz innych potrzebujących mieszkańców. Praktyka pokaże, jak efektywnie będzie funkcjonować omawiana forma pomocy.